Εθνικό Πρόγραμμα Στήριξης της Κύπρου (ΕΠΣΑ) 2 – «Επενδύσεις σε υλικά και άυλα περιουσιακά στοιχεία – σε εξοπλισμό επεξεργασίας και υποδομές οινοποιίας – σε δομές και εργαλεία οινικής εμπορίας»

Αρμόδια Υπηρεσία: Κυπριακός Οργανισμός Αγροτικών Πληρωμών

                                    Ανάδοχος ΚΟΑΠ – Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας

Υποβολή Αιτήσεων: 20 Νοεμβρίου 2025 – 20 Ιανουαρίου 2026

Διαθέσιμος Προϋπολογισμός: € 4 εκ.

Σκοπός:

• Παροχή στήριξης για υλικές ή άυλες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις μεταποίησης και σε υποδομές οινοποιίας, καθώς και σε δομές και εργαλεία οινικής εμπορίας των αμπελοοινικών προϊόντων (οίνος, νεαρός οίνος που βρίσκεται ακόμη σε ζύμωση, οίνος λικέρ, αφρώδης οίνος, αφρώδης οίνος ποιότητας, αφρώδης οίνος ποιότητας αρωματικού τύπου, αεριούχος αφρώδης οίνος, ημιαφρώδης οίνος, αεριούχος ημιαφρώδης οίνος, γλεύκος σταφυλιών, γλεύκος σταφυλιών που έχει υποστεί μερική ζύμωση, γλεύκος σταφυλιών από λιαστά σταφύλια που έχει υποστεί μερική ζύμωση, συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών, διορθωμένο συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών, οίνος από λιαστά σταφύλια, οίνος από υπερώριμα σταφύλια, ξίδι από οίνο).
• Βελτίωση της συνολικής απόδοσης της επιχείρησης.
• Προσαρμογή στις απαιτήσεις της αγοράς.
• Αύξηση της ανταγωνιστικότητας.
• Βελτίωση εξοικονόμησης ενέργειας, συνολικής ενεργειακής απόδοσης και βιώσιμων διεργασιών.

Δικαιούχοι και Ύψος Χορηγίας:

• Κατηγορία Δικαιούχων «Α» – 40%:
  • για πολύ μικρές επιχειρήσεις: απασχολεί λιγότερους από 10 εργαζόμενους, και
    • έχει ετήσιο κύκλο εργασιών ή το σύνολο του ετήσιου συνολικού ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 2 εκ. ευρώ.
  • για μικρές επιχειρήσεις: απασχολεί λιγότερους από 50 εργαζόμενους, και
    • έχει ετήσιο κύκλο εργασιών ή το σύνολο του ετήσιου συνολικού ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 10 εκ. ευρώ.
  • για μεσαίες επιχειρήσεις: απασχολεί λιγότερους από 250 εργαζόμενους, και
    • έχει ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 50 εκ. ευρώ, ή
    • ετήσιο συνολικό ισολογισμό που δεν υπερβαίνει τα 43 εκ. ευρώ.

• Κατηγορία Δικαιούχων «Β» – 20%: για Επιχειρήσεις οι οποίες απασχολούν λιγότερους από 750 υπαλλήλους ή έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών μικρότερο των 200 εκατομμυρίων ευρώ.

• Κατηγορία Δικαιούχων «Γ»: 15% για Επιχειρήσεις οι οποίες απασχολούν περισσότερους από 750 υπαλλήλους ή έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών μεγαλύτερο των 200 εκατομμυρίων ευρώ.

• Το ελάχιστο ύψος της προτεινόμενης επένδυσης (επιλέξιμες δαπάνες) ορίζεται στις €10.000 για την κατηγορία Δικαιούχων «Α», στις €20.000 για την κατηγορία Δικαιούχων «Β» και στις €50.000 για την κατηγορία Δικαιούχων «Γ».

• Ανώτατο ποσό χορηγίας: €600.000 για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων.

*Δεν είναι δικαιούχοι, οι οινοποιητικές επιχειρήσεις (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) που ασχολούνται αποκλειστικά με τη διάθεση στο εμπόριο προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα (οινέμποροι) και οι οποίες δεν κατέχουν οινοποιεία / οξοποιεία ξυδιού από οίνο ή δεν έχουν τεκμηριωμένη σύνδεση με αυτά.

H αξιολόγηση θα γίνεται με βάση χρονολογικής προτεραιότητας (first come first served).

Επιλέξιμες Δαπάνες (επενδύσεις πάνω από €30.000 θα πρέπει να υποβάλλονται δύο προσφορές από διαφορετικούς προμηθευτές, καθώς και έντυπο επιμέτρησης αναφορικά με κτηριακές επενδύσεις/οικοδομικές εργασίες):

(α) Κατασκευή, απόκτηση, ή βελτίωση ακίνητων περιουσιακών στοιχείων ως ακολούθως:

• Δημιουργία – ανέγερση νέων κτιριακών εγκαταστάσεων. Σε περίπτωση που η ανέγερση διενεργείται σε ακίνητο που δεν ανήκει στον αιτητή, τότε απαιτείται συμφωνία μίσθωσης του ακινήτου μεταξύ του αιτητή και του ιδιοκτήτη του ακινήτου για περίοδο η οποία λήγει τουλάχιστο σε 10 έτη από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

• Αγορά κτιρίων και υποστατικών (εξαιρουμένου του κόστους απόκτησης της γης) από τρίτους και μετατροπή τους σε οινοποιητικές μονάδες ή σε σημεία εμπορίας. Εξαιρούνται οι κτιριακές εγκαταστάσεις για τις οποίες έχει ήδη παραχωρηθεί ενίσχυση με βάση προηγούμενα Σχέδια Χορηγιών.

• Κατασκευή, μετατροπή, επέκταση, βελτίωση της αισθητικής, εκσυγχρονισμός ή συντήρηση υφιστάμενων κτιριακών υποδομών ή δημιουργία συμπληρωματικών υποδομών στους χώρους των οινοποιείων με στόχο την ενίσχυση και αναβάθμιση της οινοποιητικής, οινοτουριστικής και εμπορικής δραστηριότητας.

• Έργα υποδομής για τη διαμόρφωση, ανάπλαση και εξωραϊσμό του περιβάλλοντα χώρου, με στόχο τη βελτίωση της επισκεψιμότητας των οινοποιητικών μονάδων.

• Υποδομές για ηλεκτρομηχανολογικές και υδραυλικές εγκαταστάσεις, μέτρα ασφάλειας, πυρασφάλειας, κλιματισμού, εξαερισμού και λοιπών εξοπλισμών.

• Υποδομές για εγκατάσταση συστημάτων προστασίας του περιβάλλοντος, μείωσης της ρύπανσης και εξοικονόμησης νερού και ενέργειας, καθώς και συστημάτων ασφάλειας και υγιεινής.

• Δημιουργία/διαμόρφωση ή επέκταση εργαστηρίων ποιοτικού ελέγχου.

• Στις περιπτώσεις ιδιοκατασκευών, περιλαμβανομένων των κατασκευών από συγγενικά πρόσωπα/επιχειρήσεις, θα λαμβάνεται υπόψη μόνο το κόστος των υλικών κατασκευής.

• Κτιριακές υποδομές εμπορίας, σημείων πώλησης, διανομής και εκθεσιακών χώρων, συμπεριλαμβανόμενου του απαιτούμενου εξοπλισμού.

Σημειώνεται ότι:

• Οποιεσδήποτε οικοδομικές εργασίες, μετατροπές και επεκτάσεις, θα γίνονται αποδεκτές για σκοπούς ενίσχυσης μόνο εφόσον έχει εξασφαλιστεί και έχει παρουσιαστεί η απαραίτητη Άδεια Οικοδομής και τα εγκεκριμένα αρχιτεκτονικά σχέδια. Για επενδύσεις σε κτίρια ή προσθήκες που αυξάνουν / τροποποιούν το εμβαδό του καλυμμένου χώρου θα πρέπει απαραίτητα να υποβάλλεται (τροποποιημένη) Άδεια Οικοδομής. Υπογραμμίζεται ότι, η χρήση του υποστατικού που θα αναγράφεται στην Άδεια Οικοδομής θα πρέπει να συνάδει με τη δραστηριότητα του επενδυτικού σχεδίου.

• Κατά το στάδιο υποβολής της αίτησης θα πρέπει να παρουσιάζεται η Άδεια Οικοδομής για τις προτεινόμενες επενδύσεις σε κτίρια. Ωστόσο, σε περίπτωση που δεν έχει εκδοθεί η Άδεια Οικοδομής θα μπορεί να γίνεται αποδεκτή η Πολεοδομική Άδεια με τη σωστή χρήση νοουμένου ότι συνοδεύεται από αποδεικτικό κατάθεσης αιτήματος για έκδοση της Άδειας Οικοδομής. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις δαπανών αγοράς και διαμόρφωσης κτιρίων που περιλαμβάνονται στο προτεινόμενο επενδυτικό σχέδιο, για τις οποίες θα υποβάλλεται η υφιστάμενη Άδεια Οικοδομής.

• Κατά το στάδιο καταβολής της χορηγίας (πλην της προκαταβολής) θα πρέπει απαραίτητα να προσκομίζεται η σχετική Άδεια Οικοδομής. Σε αντίθετη περίπτωση οι δαπάνες αυτές θα θεωρούνται μη επιλέξιμες για σκοπούς χορηγίας. Σε περίπτωση που τα εγκεκριμένα αρχιτεκτονικά σχέδια της άδειας οικοδομής διαφέρουν από αυτά της πολεοδομικής, αυτό θα πρέπει να τεκμηριώνεται ανάλογα με σχετική βεβαίωση από τον αρχιτέκτονα του έργου.

(β) Αγορά καινούργιων μηχανημάτων, επίπλωσης (περιλαμβανομένων των επίπλων κήπου), εξοπλισμού, μηχανολογικού και μηχανογραφικού εξοπλισμού, συστημάτων και εφαρμογών πληροφορικής και εμπορικών οχημάτων για χρήση:

• Στις δραστηριότητες μεταφοράς και αποθήκευσης πρώτων υλών και προϊόντων, συμπεριλαμβανόμενων ανυψωτικών μηχανημάτων, ψυγείων και ψυκτικών θαλάμων.

Τονίζεται ότι, σε περίπτωση που το επενδυτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει ψυκτικούς θαλάμους τότε θα πρέπει να προσκομίζεται εγκεκριμένη κάτοψη του κτιρίου στην οποία να υποδεικνύεται ο χώρος όπου θα τοποθετηθεί ο ψυκτικός θάλαμος. Σε περίπτωση που ο θάλαμος θα χωροθετηθεί εντός του εργοστασιακού κτιρίου απαιτείται η υποβολή της υφιστάμενης Άδειας Οικοδομής και εγκεκριμένων αρχιτεκτονικών σχεδίων ενώ σε περίπτωση που θα τοποθετηθεί εκτός του κτιρίου (επέκταση κτιρίου) θα πρέπει να προσκομιστεί η σχετική καλυπτική Άδεια Οικοδομής και τα εγκεκριμένα αρχιτεκτονικά σχέδια. Σε περίπτωση που, κατά την υποβολή της αίτησης, δεν έχει εκδοθεί η Άδεια Οικοδομής, θα πρέπει να προσκομίζεται η σχετική Πολεοδομική Άδεια μαζί με αποδεικτικό κατάθεσης αιτήματος για έκδοση της Άδειας Οικοδομής. Η Άδεια Οικοδομής και τα εγκεκριμένα σχέδια θα πρέπει απαραίτητα να προσκομίζονται πριν από την καταβολή της χορηγίας (πλην της προκαταβολής).

• Στην παραγωγή, επεξεργασία, συσκευασία, αποθήκευση και παλαίωση εντός του χώρου της επιχείρησης.

• Στον εργαστηριακό ή άλλο έλεγχο ποιότητας ή/και ιχνηλασιμότητας των υλών και των τελικών προϊόντων.

• Στη συμμόρφωση με τα πρότυπα των τροφίμων (IFS, BRC, ISO 22000, HACCP κ.λ.π).

• Στους χώρους γευσιγνωσίας, εμπορίας, σημείων πώλησης, διανομής, προβολής και εκθεμάτων.

• Στην εγκατάσταση ή βελτίωση δικτύων διανομής.

• Στη διοίκηση, οργάνωση και εμπορία, συμπεριλαμβανόμενης της ανάπτυξης τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και εφαρμογών ηλεκτρονικού εμπορίου.

• Στις ηλεκτρομηχανολογικές και υδραυλικές εγκαταστάσεις και σε λοιπές εφαρμογές, όπως για τον κλιματισμό, τον εξαερισμό και τα μέτρα ασφάλειας και πυρασφάλειας.

• Στην προστασία του περιβάλλοντος, στη μείωση της ρύπανσης, στην εξοικονόμηση νερού και ενέργειας και στη διασφάλιση της υγιεινής.

• Στην παραγωγή λιαστών οίνων και/ή οίνων με ΠΟΠ «Κουμανδαρία» συμπεριλαμβανομένων των ξύλινων και/ή μεταλλικών τελάρων (μονώροφα ή πολυώροφα) και/ή ηλιακά αποξηραντήρια. Ο υπό αναφορά εξοπλισμός, αποτελεί επιλέξιμη επενδυτική δράση υπό την προϋπόθεση ότι θα αγοράζεται καινούργιος και δεν αφορά απλή αντικατάσταση κατά την έννοια του σημείου 8.3.1 των Ενωσιακών Κατευθυντήριων Γραμμών για τα Εθνικά Προγράμματα Στήριξης στον Αμπελοοινικό Τομέα (ΕΠΣΑ). Σημειώνεται ότι ο υπό αναφορά εξοπλισμός θα πρέπει να διατηρείται στις εγκαταστάσεις του δικαιούχου, εκτός από την περίοδο λιασίματος των σταφυλιών.

(γ) Οι γενικές δαπάνες συνδεόμενες με τις δαπάνες που αναφέρονται στα σημεία (α) και (β) πιο πάνω, όπως αμοιβές αρχιτεκτόνων, μηχανικών και εμπειρογνωμόνων και κόστος εκπόνησης μελετών, υπό την προϋπόθεση ότι αφορούν τα υπό αναφορά ενσώματα περιουσιακά στοιχεία και συνολικά δεν θα υπερβαίνουν το 12% της αξίας τους. Επιπρόσθετα, είναι επιλέξιμες οι αμοιβές συμβούλων για ετοιμασία τεχνοοικονομικής μελέτης (νοουμένου ότι απαιτείται).

Μη επιλέξιμες δαπάνες:

• Συνήθεις οικοδομικές εργασίες συντήρησης, επιδιόρθωσης και αντικατάστασης μη κεφαλαιουχικής φύσης.
• Κατασκευή και διαμόρφωση κήπου.
• Υποδομές διανυκτέρευσης.
• ΦΠΑ
• Μεταχειρισμένα ή επισκευασμένα μηχανήματα και εξοπλισμός ή/και ανταλλακτικά για επιδιόρθωση υφιστάμενων μηχανημάτων.
• Αναλώσιμα εργαλεία και εξαρτήματα. Σερβίτσια, πιατικά, ποτήρια κλπ για τους χώρους γευσιγνωσίας δεν είναι επιλέξιμα.
• Αυτοτελές μηχάνημα ή εργαλείο του οποίου η αξία είναι χαμηλότερη των €300. Σημειώνεται ότι, μηχανήματα / εξοπλισμός ή εργαλεία αξίας κάτω των €300 που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία (π.χ εξοπλισμός επίπλωσης και κουζίνας, ηλεκτρονικός εξοπλισμός, εξοπλισμός χημείου, μεταλλικές παλέττες, βάσεις βαρελιών, εξοπλισμός πυρασφάλειας / πυρόσβεσης, εξοπλισμός που συνδέεται ή/και είναι αναπόσπαστο μέρος άλλου μηχανήματος κ.α) θεωρούνται ως ενιαίες επενδύσεις και είναι επιλέξιμες για χορηγία, νοουμένου ότι η συνολική δαπάνη υπερβαίνει τα €300.
• Μεγάλα περονοφόρα οχήματα (π.χ τηλεσκοπικό), το μέγεθος των οποίων καταδεικνύει πιθανή αξιοποίηση τους πέραν των αναγκών του οινοποιείου.
• Επενδύσεις απλής αντικατάστασης υφιστάμενου εξοπλισμού και μηχανημάτων που δεν βελτιώνουν / αναβαθμίζουν την οινοποιητική και εμπορική δραστηριότητα (θα υποβάλλεται σχετική δήλωση από τους αιτητές, με την οποία θα επιβεβαιώνεται ότι το προτεινόμενο επενδυτικό σχέδιο δεν περιλαμβάνει επενδύσεις απλής αντικατάστασης).
• Πλαστικά κιβώτια.
• Σε περίπτωση που το προτεινόμενο επενδυτικό έργο περιλαμβάνει δαπάνες που αφορούν ξύλινα βαρέλια και/ή του εξοπλισμού για παραγωγή λιαστού οίνου ή/και οίνων ΠΟΠ «Κουμανδαρίας»,  για να θεωρηθούν επιλέξιμες δαπάνες, θα πρέπει απαραίτητα να υποβάλλονται ξεχωριστές υπεύθυνες δηλώσεις (όπως καθορίζεται στον Κατάλογο Απαιτούμενων Δικαιολογητικών).